Britse ambivalentie irriteert het continent

Een Europa onder de plak van ijzeren dame Merkel en haar volk dat 'een economisch wonder' tot stand heeft gebracht? Deze veronderstelling die continu door Britse kranten wordt aangehaald brengt de Duitse pers tot razernij. Spiegel-Online reageert met een striemend "Uw Imperium en wij" op de Britse hoofdredactionele commentaren waarin verwijdering van Duitsland uit de eurozone wordt bepleit, omdat Berlijn "de euro zou hebben gedestabiliseerd met zijn lage lonen, zijn niets ontziende productiviteit en zijn overbekende tankmentaliteit".

Zoals altijd wordt gesproken in termen van nederlaag en overwinning, en van onbetaalde rekeningen uit het verleden. Kennelijk genieten ze ervan om de oorlog erbij te halen. Ik zie ze al grinniken. Dat doe ik zelf ook. Ze berekenen een Duitse bijdrage aan Europa die bijna even hoog is als de schadevergoeding waartoe Duitsland werd veroordeeld met het Verdrag van Versailles. Alsof dat er iets toe doet! Alsof dat zin heeft! (...) Aan die beheerders van de erfenis van het Imperium vragen hoe ze over de Duitse malaise denken is zoiets als aan de slager vragen of hij je zieke lievelingsschaap wil onderzoeken. Als je ze hoort filosoferen over de historische schulden van Duitsland, Europa en de rest van de wereld, kun je nauwelijks geloven dat er op de Britse eilanden een financiële crash heeft plaatsgevonden.

In Parijs merkt Le Monde een "kloof" op tussen het Duitse en het Britse standpunt over de toekomst van Europa. Aan de ene kant bondskanselier Merkel, die oproept tot meer Europese integratie, aan de andere kant premier Cameron, die vindt dat de crisis reden moet zijn de EU "om te vormen" op de door hem voorgestelde manier. "Dat wil zeggen door ‘bevoegdheden terug te geven’ aan Londen in plaats van ze ‘te laten afdrijven’ naar Brussel".
Echter, hoewel het Frans-Duitse duo onvolmaakt en ongelijk is, blijft het onmisbaar bij het zoeken naar een oplossing voor de crisis, aldus de krant.

De Duitsers, die de kar vooral niet in hun eentje willen trekken, zijn de eersten om het daarmee eens te zijn. Want als Duitsland het van zijn Engelse neefjes moet hebben, kan het net zo goed meteen de handdoek in de ring gooien. Londen wilde geen deel uitmaken van de eurozone, maar eist wel het recht op om mee te beslissen.

"In het huidige klimaat, wordt Europa met de dag meer ondermijnd door die eeuwige Britse ambivalentie", aldus Le Monde, dat zijn mening samenvat onder de titel: "Als het om Europa gaat, moet Londen kiezen... of zijn mond houden".

Alles weer fijn met de gouden florijn?

Zoals iedereen weet, is de PVV geen partij, maar een beweging en die beweging heeft, anders dan een partij, geen leden, maar volgelingen en die volgelingen volgen de leider. Je weet eigenlijk niet goed wie je moet aanspreken als de volgelingen blunderen, maar De Pers weet er altijd wel raad mee:

Het gaat de PVV al niet voor de wind. Het wordt steeds duidelijker dat de PVV bar weinig heeft binnengehaald. De partij moest al zijn handtekening zetten onder forse bezuinigingen die vooral Henk en Ingrid treffen. Wat de eurocrisis betreft heeft de PVV helemaal niks in te brengen. De animal cops worden een caviapolitie die de laagste prioriteit krijgt van de korpsbeheerders. Deze week bleek ook nog eens dat de immigratie het hoogste in tien jaar is. Het stokpaardje van de PVV dreigt ook al te mislukken. En dat nota bene onder Wilders' rechtse droomkabinet dat beloofde korte metten te maken met de massa-immigratie. Auw. En weer liet Wilders zich niet zien, hij liet Sietse Fritsma zacht grommen, maar niet bijten.
De keizer blijkt geen kleren aan te hebben. Iedereen dacht dat Wilders de minderheidscoalitie in de houdgreep had, dus dat had direct een psychologisch effect. Premier Rutte leek vrijdag de zwakke plek in het pantser van de PVV te hebben gevonden. Voorheen paste hij wel op om zijn gedoogpartner niet tegen de schenen te schoppen, maar voor het eerst durfde Rutte de spot te drijven met de partij. Rutte juichte schertsend het PVV-onderzoek naar de terugkeer van de gulden toe, want economen weten de uitkomst allang: het afschaffen van de euro is enorm riskant en kostbaar en de euro levert ons ook heel veel op. Kan de PVV zich daarna mooi aansluiten bij het kabinetsbeleid, jubelde de premier. Dodelijk.

De benaming gulden komt van gulden florijn (gouden florijn) genoemd naar de Florentijnse munt fiorino d'oro. Daarmee is ook de herkomst verklaard van het sindsdien gebruikte valutateken ƒ of de letter f voor de gulden. In 1378 kwam de Hollandse gulden van graaf Willem V in omloop. Daarna voerden verschillende vorsten en heersende edellieden hun eigen gulden in. De naar keizer Karel V genoemde munt werd de carolus genoemd. Na de gouden carolus van 1521 kwam in 1582 de zilveren carolus, die tot 1680 gold als (eerste) eenheidsmunt voor de Zeventien Provinciën. Deze munt was de eerste met een 'kop' (van de keizer). In 1694 kwam de generaliteitsgulden in omloop, met de Nederlandse maagd-met-lans.

Dat is allemaal heel wetenswaardig maar doet het er iets toe?
Stel dat Italië failliet gaat terwijl wij gepensioneerden, belastingbetalers en spaarders er met 30 miljard euro inzitten, krijgen we dan iets meer terug als we in guldens uitbetaald willen worden? Dat hoef ik niet te onderzoeken. Het antwoord is "nee". Is het dan met Spanje, Portugal, Frankrijk of België beter wanneer die dezelfde kant opgaan? Natuurlijk niet. Hoe kunnen we dat het beste bewijzen? Door ernaar toe te werken dat die landen failliet gaan want dan zien we het resultaat in de praktijk. Door extra onrust te creëren schiet dat lekker op met een puntje extra rentelast op staatsobligaties. Dat is waar de PVV mee bezig is. Ze zijn jaloers omdat Italië 8% rente moet betalen over heel veel (120% van hun BNP)terwijl wij niet verder komen dan 1.5% over heel veel minder (63% van ons BNP).
De PVV speurt nu naar lui die willen onderzoeken of wij, in het land waar de blanke top der duinen schittert in de zonnegloed en de Noordzee vriendelijk bruisend Neêrlands smalle kust begroet, door mee te doen met die rare buitenlandse euro er niet veel beroerder voorstaan dan Italië, dat immers reeds decennia lang PVV-beleid voerde, reeds toen ze de lire nog hadden en iedere uitkeringsgerechtigde miljonair was.
fl 100.00 in het jaar 2000 had een "koopkracht" van fl. 122.15 (€ 55.43) in het jaar 2010. fl 100.00 in het jaar 1990 had een "koopkracht" van fl. 154.15 (€ 69.95) in het jaar 2010. De geldontwaarding van de gulden ging dus sneller dan die van de euro.
Veel onderzoek is het niet hoor en het kost je hooguit vijf minuten. Als de volgelingen van de leider het verschil bijpassen kan daarvan de Italiaanse rente betaald worden.

Adequate reactie op Griekse actie

Een aangepast referendum
"We geven ze geld, we schelden de helft van hun schuld kwijt,en dan wijzen de Grieken die cadeautjes in een referendum af? Je zou haast denken dat het hier om een bizarre grap gaat", betreurt Mladá Fronta DNES. Het Tsjechische dagblad loopt vooruit op een definitief faillissement van Griekenland in de komende maanden. "De economische realiteit schikt zich niet naar het dictaat van de Staat, noch naar een volksraadpleging of een referendum. De economische situatie is zoals zij is en kan hooguit worden gemaskeerd, verdrongen, ontkend of vervalst."
"De onpersoonlijke schuld" van de Griekse staat, waarvoor niemand de verantwoordelijkheid op zich wil nemen, is nu verworden tot "een politikum", een onderwerp dat wordt ingezet voor politieke doeleinden, meent het dagblad. "De Grieken kunnen nu nog maar één ding doen: de uitkomst van het referendum aanpassen aan de wensen van Brussel".

Je verwacht het niet meer na al het gelummel en geklungel in de eurocrisis, maar deze keer is er iets positiefs te melden van het Griekse front. Het meest positief is dat er niet eerst wekenlang vergaderd hoeft te worden over wat de reactie zou moeten zijn. Nee, prompt erbovenop!
Ten tweede is het ook nog de enige juiste reactie. Dat het Griekse volk mag kiezen door middel van een referendum, goed, dat moeten ze zelf uitmaken, maar het moet dan wel gaan over de vraag of ze in de Eurozone willen blijven met alle consequenties van dien. Als ze in de Eurozone willen blijven, aanvaarden ze dus de wurgcontracten en heeft Papandreou draagvlak om de uitvoering van het akkoord door te drukken. Stemmen ze in meerderheid tegen dan zijn ze meteen los van de Eurozone en is de drachme weer hun munt die ze dan fijn mogen devalueren om daarna op eigen kracht hun positie te versterken ten opzichte van de euro en de dollar. Dan geeft Europa de Grieken dus geen blanco cheques meer.
Aangezien de Griekse economie slechts klein is kunnen wij de schade daarvan wel opvangen. Het zou een uitkomst kunnen zijn.
Meer ook niet, want waarschijnlijk schrikken de Grieken ervoor terug geheel op zichzelf aangewezen te zijn. Dan stemmen ze dus voor de euro en het blijft nog steeds vrijwel onmogelijk om aam de eisen te voldoen. Dat wordt met zo'n referendum niet opgelost, zoals het geciteerde Tsjechische dagblad ook stelt.
Ook is het nogal onzeker of het referendum er echt komt, want veel waarschijnlijker is, dat de Griekse regering gaat vallen, omdat het kabinet de meerderheid in het driehonderd koppen tellende parlement verliest en om een referendum te kunnen houden zijn zelfs honderdtachtig voorstemmers in het parlement nodig. Krijgen de Grieken dan de coalitie terug die alle ellende heeft veroorzaakt?
Er wordt gezegd dat het referendum op 4 december zal worden gehouden. Dat is dus voorbarig want het parlement moet er nog over stemmen. Zeker is dat de Grieken beduusd zijn door het radicale voorstel van hun regeringsleider. De demonstraties, die op de nationale feestdag van afgelopen vrijdag op een volksoproer gingen lijken, zijn plotseling gestaakt.

De Frankfurter Algemeine Zeitung geeft ook een bijdrage aan de discussie:

Democratie heeft een prijskaartje
Waar bestaat die onredelijkheid van de Grieken eigenlijk uit? De Griekse premier legt een belangrijke vraag over de toekomst van zijn volk aan datzelfde volk voor. Daarop reageren de zogenaamd voorbeeldig zuinige inwoners en politici van de Bondsrepubliek met paniek – maar alleen maar omdat de financiële markten ook paniekerig reageren. Zij hebben zich allemaal tot gevangenen gemaakt van de verwachtingen, die op de financiële markten worden gekoesterd.
Het wordt steeds duidelijker dat wat Europa momenteel ondergaat, niet zomaar een 'episode' is, maar een machtsstrijd tussen het primaat van de economie en het primaat van de politiek. De politiek heeft nu al enorm veel terrein verloren, maar het proces wint nog steeds aan snelheid. Het absolute onbegrip over de stap van Papandreou betekent dat de democratie sowieso niet zo goed meer wordt begrepen – evenmin als het feit, dat je bereid moet zijn daar een prijs voor te betalen.
Ziet men dan niet in dat we het waardeoordeel over democratische processen nu aan kredietbeoordelaars, analisten en bankgenootschappen overlaten? Zij zijn de afgelopen 24 uur allemaal bestormd met interviews, alsof ze iets te zeggen hadden over het feit dat de Grieken zelf over hun toekomst willen stemmen.
De zogenaamde rationaliteit van financieel-economische processen heeft tot de doorbraak van het atavistische onderbewustzijn geleid. Dat men hele landen als lui en bedrieglijk kon beschimpen, leek samen met het tijdperk van het nationalisme ten onder te zijn gegaan. Nu is deze manier van denken en doen weer helemaal terug, met het zogenaamde 'gezonde verstand' aan haar zijde.
De aantasting van het parlementarisme door de verplichte conformiteit aan de markten legitimeert niet alleen de rol van het volk als ‘buitengewone wetgever’, maar dwingt deze wilsuiting in het geval van Griekenland zelfs af. Want ook in Duitsland kun je er zeker van zijn dat men je 'smoel' niet meer zal willen zien, als je als vrij gekozen afgevaardigde je geweten volgt. Wat een Duitse afgevaardigde, die dit tóch heeft gedaan, is overkomen, ervaart nu een staat, en als het zo verder gaat straks heel Europa.
Papandreou doet niet alleen wat juist is, hij toont Europa ook een weg. Want in deze nieuwe situatie zou Europa alles moeten doen om de Grieken ervan te overtuigen, waarom de door haar bepleite weg de juiste is. Het zou zich daar ook zelf van moeten overtuigen. Het zou de net zozeer met hoge schuldenlasten kampende Europese staten eindelijk duidelijkheid verschaffen, welke prijs er moet worden betaald voor de immateriële waarde van een verenigd Europa.

Dat is mooi gesteld daar in Frankfurt en die visie wil ik graag delen, maar de realiteit gebiedt, dat we nu eerst een oplossing vinden in de gegeven situatie. Dat het dan in het vervolg allemaal heel anders moet, dient eveneens duidelijk te zijn.

De ijzeren wet van de universele natte vinger

Het kon moeilijk anders dan dat het Griekse referendum in het middelpunt van de publieke belangstelling staat, maar dat is niet terecht. De Grieken gaan failliet en dat wisten we drie maanden geleden ook al zeker. Ze hebben het aan zichzelf te wijten en als we een effectieve Financiële Autoriteit in de Eurozone gehad zouden hebben, die met realiteitszin de vinger aan de pols houdt, dan was het of eerder afgehandeld of het zou zover nooit gekomen zijn. Met een economie die slechts 2% van het geheel is, kan Europa het zich permitteren zo'n steek te laten vallen. Dan verspeel je geen geld met het paard achter de wagen spannen, maar je probeert zo'n land achteraf weer op de rails te helpen en dat is een heel stuk makkelijker, dan het gemodder waar we nu naar kijken. Kijk maar waar Polen, Ierland en de Baltische staten vandaan komen. Die zitten nu in de lift.

Om te begrijpen waarover het gaat, moeten we onderscheiden dat je een virtuele en een werkelijke economie hebt. De virtuele economie is die van het financiële systeem dat veel aan speculatie overlaat.
De reële, of effectieve economie is de bedrijvigheid die echte producten zoals voedsel, kleding, huisvesting, energie, infrastructuur, bescherming, educatie en wetenschap voortbrengen.
De virtuele economie brengt helemaal niets voort, maar is zelf een voortbrengsel, oorspronkelijk bedoeld om het makkelijker te maken echte producten voort te brengen. Toch noemt men, geheel ten onrechte, allerlei soorten van lenen en verzekeren ook "producten" en op geen andere grond dan dat het geld opbrengt of geld kost. Degene die daarvan profiteert doet er zelf in feite niets voor. Je stelt alleen beschikbaar wat je hebt en als je niks hebt en ook niks kunt, krijg je met hetzelfde minimum aan inspanning een andere en doorgaans veel lagere uitkering.
Een bijstandsuitkering brengt ook geld op, zonder dat iemand er iets voor doet.
Dat is mooi, want in beide gevallen wordt voorkomen dat zulke nietsdoeners, met hun kindertjes erbij, liggen te sterven in de goot en het duurt vrij lang voordat de restanten zover vergaan zijn dat je er makkelijk overheen stapt. Zeg nu zelf, dat publieke sterven is toch, afgezien van de stank, niet om aan te zien? Als je hun leven niet onderhoudt door in de kosten daarvan te voorzien, kosten ze meer aan narigheid die ze veroorzaken en het beheersen en opruimen daarvan.
De rechthebbenden op zulke uitkeringen dragen in zoverre nog bij aan de economie, omdat ze ook consumenten zijn van echte producten. Zonder consumptie heeft productie geen zin, maar consumenten die zelf echt iets produceren wat geconsumeerd kan worden zijn uiteraard meer waardevol, vooral als ze meer produceren dan consumeren. Daarmee helpen ze de economie en economie gaat over de verdeling van de beschikbare schaarste aan goed dat we nodig hebben, zoals voedsel, kleding, huisvesting, energie, infrastructuur, bescherming, educatie en wetenschap.

Dat is de basis, maar welvaart bestaat uit meer, zoals alles wat we prettig vinden, gezondheid en andere producten die bijdragen aan de kwaliteit van leven.
De westerse wereld is doortrokken van gemak en vermaak omdat de basis, die maar al te vaak verkregen is met behulp van roof en uitbuiting, veel te vanzelfsprekend is geworden.
Zouden we daar niet eens wat beter over moeten nadenken?
Neem als voorbeeld de stichting van kolencentrales bovenop onze nationale gasbel. Die kolen zijn goedkoper aan te voeren vanuit het andere eind van de wereld, dan dat we het gas onder onze voeten oppompen. Dat komt omdat die kolen goedkoop uit de grond worden gehaald door slaven met een gemiddelde leeftijdsverwachting van dertig jaar, waaronder veel kinderen, nadat die grond verkregen is door moord en terreur.
Zodoende komen wij voordelig aan de energie die we nodig hebben en verdienen we ook nog geld als aandeelhouders van de bedrijven die deze VOC-mentaliteit ontplooien.

Het geheel van al dit soort activiteiten in de echte en de virtuele economie die winst opbrengen, wordt opgeteld en dat is dan het Bruto Nationaal Product (BNP), internationaal afgekort als GDP. Bij het GDP gaat het dus niet om wat je kunt consumeren, dus wat je eraan hebt, maar om wat je omzet. In de economie is het GDP een centrale waarde, geheel ten onrechte.

Kijk bijvoorbeeld naar de enorme olieramp in de Mexicaanse Golf. Alle maatregelen daartegen zijn activiteiten waarvan de omzet wordt opgeteld in het GDP. Maar de echte schade wordt niet afgetrokken. Neem anders de kernenergie als voorbeeld. Wat eraan omgezet wordt telt mee voor het GDP, maar de kosten die te hoog zijn om te becijferen, zoals de kosten van het schadeloos maken van kernafval, worden buiten beschouwing gelaten. Het probleem van kernafval is onoplosbaar, want de kosten zijn altijd hoger dat het hele GDP tezamen. Als je het gaat uitrekenen, houd je halverwege op, omdat je dan al ziet dat het niet betaalbaar is. Daarom zal het probleem ook nooit opgelost worden. Niemand heeft ooit uitgerekend hoeveel het kost om het afval van één kerncentrale restloos schadevrij te maken, zodat je een zakje van dat spul gerust als hoofdkussen gebruiken kunt.

Dezelfde onverschilligheid zie je bij het verhandelen van rechten om CO2 uit te stoten. Je kunt voor dat geld bomen laten planten, zeggen ze. Bomen nemen CO2 op, dus dan ben je het kwijt. Dat is niet waar, want als die bomen volwassen zijn, valt er minstens zoveel afval af als er aan nieuw loof en hout bijkomt en dat kost zuurstof voor het rottingsproces waarbij CO2 vrijkomt. Alleen jonge bomen nemen tijdelijk meer CO2 op dan ze zelf produceren en als je het jonge hout regelmatig kapt, levert verwerking daarvan ook weer CO2 op. Dat systeem is niet anders dan het tijdelijk parkeren van het probleem, zonder het probleem echt op te lossen. De gang van zaken komt pas weer wat in evenwicht als we geen slapende voorraden koolstof en methaan in de buitenlucht loslaten. Intussen wordt de handel in uitstootrechten opgeteld bij het GDP. De schade blijft buiten beschouwing.
Zo kan het GDP enorm groeien in een land dat geteisterd wordt door grote rampen. De USA zijn daar een goed voorbeeld van, maar de groei van het GDP daardoor is natuurlijk niet een echte toename van welvaart. Het is puur denkbeeldig, virtueel dus. Een nieuwe rage is de productie van ethanol wat dan groene energie wordt genoemd. Of je nu fossiele planten of nieuwe planten omzet in energie voor auto's en dergelijke, de uitstoot van broeikasgas wordt er niet minder van en er moeten onmisbare oerwouden voor gekapt worden om de grondstof te kweken.

Een derde voorbeeld is de zeepbel van de huizenhandel. De echte waarde van een huis bestaat uit de kosten van de grond en het bouwrijp maken daarvan, plus de kosten van de bouw. Afgezien van grondspeculaties, als je uitgaat van een gemiddelde grondprijs, kost het bouwen van een huis slechts een kwart van de marktwaarde, omdat de marktwaarde door speculatie en uitbuiting is opgedreven. Tot voor kort werd een huis ieder jaar meer waard en geloofden de mensen dat dit eindeloos zo zou doorgaan, wat een volstrekt idiote veronderstelling is. Maar banken gaven hypotheken van meer dan 100% om die huizen te kopen om de speculatie aan te jagen. Als je de hypotheeklast niet meer kunt betalen, ga je dus niet goedkoper wonen, maar neem je een hogere hypotheek op basis van de inmiddels gestegen marktwaarde en je hoeft niks af te lossen, omdat je hypotheekrenteaftrek hebt. Je hebt alleen weer geld om de rente te betalen voor een steeds grotere schuld. Je vult het ene gat met het andere en dat kan op termijn nooit goed gaan. Maar die economische activiteit in hogere bedragen wordt positief bijgeteld bij het GDP. Het GDP bestaat dus voor een groot deel uit illusie, temeer daar de prijs van het huis het voordeel van de hypotheekrenteaftrek opslurpt. In landen zonder dit verschijnsel, maar met een vergelijkbaar welvaartspeil, zijn dezelfde huizen goedkoper.

Nu is binnen de EU bepaald dat de lidstaten niet meer dan een bepaald percentage ven het GDP aan nationale schuld mogen hebben en in ieder geval mag de staatsbegroting geen groter tekort dan drie procent van het GDP hebben. Dat maakt alle macro-economische politiek een ambacht dat met de natte vinger bedreven wordt.

Tegelijk wordt er onnoemelijk veel verspild, terwijl het voor de hand ligt dat je gebruikt wat gratis voorhanden is. Bijvoorbeeld wind- en zonne-energie. Die grondstof is gratis en er is geen afval. Dus hoor je een enorme lijst van bezwaren waarvan de meest idiote is dat deze vormen van energie slechts voor zo'n klein deel in de behoefte voorzien. In de jaren '70 verklaarde ook iedereen mij gek omdat ik zoveel aandacht gaf aan het werken met computers. Dat was slechts een rage dacht men en het zou wel weer overwaaien. Een eeuw eerder dacht men net zo over treinen en auto's, dus het conservatisme ging tegen beter weten in en gaf een hoop vertraging van de ontwikkelingen. Tegenwoordig zien we dat alles in een onleefbare chaos verkeert zonder die mobiliteit en informatiesystemen.
Een andere uitvlucht is dat het niet altijd waait en de zon ook niet altijd schijnt maar dat is een dooddoener omdat we allang over de goedkope technieken beschikken om energie te reserveren voor die pauzes in de aanvoer, zodat de consumptie ervan op een gelijkmatig niveau kan doorgaan, zelfs bij de wisseling der seizoenen.
De overcapaciteit van zon en wind is zo groot dat we niet alleen ons energieprobleem definitief kunnen oplossen, maar dan nog overhouden om goed water uit de oceaan te maken, voldoende voor iedereen en voor alle landbouwproducten die we nodig hebben. We kunnen er ook pompen mee aandrijven en zo kunnen we woestijnen weer vruchtbaar maken zonder rivieren droog te laten vallen.
Ook kunnen we alles gebruiken wat we na het zuiveren van oceaanwater overhouden. Van sommige componenten kunnen we zelfs al meteen heel gezond en smakelijk voedsel maken en het leukste is eigenlijk dat heel veel mensen dan iets te doen hebben wat leuk, gezellig, heel nuttig is en nog behoorlijk kan worden betaald ook. Dan heb je veel meer consumenten die iets te besteden hebben en zo verdien je alle kosten weer terug.

Wat wij zien is dat we na het stenen tijdperk, het bronzen tijdperk en het ijzeren tijdperk langzamerhand overgaan in het informatietijdperk. Wat er allemaal mogelijk is zonder ijzer met handen te breken, zal door de toevloed en distributie van informatie doorbreken en een kans krijgen zichzelf te bewijzen. Dat in de Europese en Amerikaanse conservatieve politiek alles op alles gezet wordt om op onderwijs te bezuinigen onder het motto dat niemand meer kans op verstandelijke ontwikkeling mag hebben dan een geboren idioot, zal niet veel helpen. We zullen nog door een diep dal van totale verpaupering en verloedering moeten om van die conservatieven af te komen, maar dan zullen Afrika en Azië ons helpen om onze veerkracht te hervinden.

Niet onze kinderen noch onze kleinkinderen maar pas onze achterkleinkinderen of de kinderen daarvan zullen ons niveau van welvaart hervinden, omdat wij nu, net als de Grieken, weigeren te doen wat noodzakelijk is. We gaan liever uit van onze misplaatste illusies en de natte vinger dan van de realiteit.

Het makkelijkste van een probleem is de oplossing ervan en die ligt voor de hand. Het is hard werken met realiteitszin in plaats van illusie, religie of ideologie. Dan komt alles direct goed.

Giorgios Papandreou op oorlogspad

De traagheid in de besluitvorming met betrekking tot de eurocrisis heeft reeds tientallen miljarden gekost en ook het laatste akkoord was te laat en te weinig. Maar onder politici heb je altijd baas boven baas, ook waar het stupiditeit betreft en de huidige kampioen is de Griekse premier Giorgios Papandreou. Dat vertrouwen van de markt in de euro er iets toe doet is deze raspoliticus volkomen ontgaan. Toch begrijp ik de onderliggende redenering wel.
1. Dat aan een Grieks faillissement is te ontkomen is zeer onwaarschijnlijk;
2. met meewerken aan een gecontroleerd faillissement offert Griekenland vrijwillig soevereiniteit van het land;
3. met een referendum schuift Papandreou alle schuld en blaam van de politiek naar het volk en
4. met een ongecontroleerd faillissement neemt Griekenland wraak op de EU voor de harde eisen die zijn gesteld.
In punt 4 zit een motief voor de maximalisatie van de schade. Willen de andere lidstaten Griekenland niet met een schone lei laten beginnen door de hele Griekse staatsschuld te betalen dan moeten die andere lidstaten maar zo veel mogelijk lijden. Oorlog wordt tegenwoordig economisch uitgevochten en wat Giorgios Papandreou betreft is het een totale oorlog van Griekenland tegen de hele wereld, maar in het bijzonder tegen de Europese Unie.
Verschillende commentators zeggen dat Griekenland hiermee afscheid neemt van de euro. Was dat maar waar. Als de premier die beslissing genomen zou hebben, zou het volk hem hebben toegejuicht. Daar heeft hij geen referendum voor nodig, maar dan ontstaat een situatie waardoor de Eurozone aanzienlijk minder schade lijden zou. Giorgios Papandreou wil bloed zien, liefst ziet hij dat de hele EU met Griekenland ten onder gaat.
Griekenland heeft niets te winnen met een referendum dat de Griekse situatie nog aanzienlijk verergert, maar als de hele EU ten onder gaat aan dit referendum treft de Griekse politici geen blaam. Als de winst verkeken is, mag het nog best om de eer gaan, nietwaar?

UPDATE:
Volgens NRC-correspondent Marloes de Koning in Athene is de kans groot dat de regering van Papandreou op korte termijn zal vallen. De Koning:

“De verwachting van de meeste mensen hier is dat er geen referendum zal komen maar vervroegde verkiezingen. De kans is dan ook groot dat de regering van Papandreou hierover gaat vallen. Papandreou liet iedereen gisteren onaangenaam schrikken door te kiezen voor de aanval. Hij had kunnen doorgaan op de ingeslagen weg, maar er was groeiende onrust binnen zijn partij. De aankondiging van het referendum wordt hier echter gezien als een politieke zelfmoord.”

De weg naar Eurozone versie 2.0 zonder Italië

Het makkelijkste van een probleem is de oplossing. Waarom kiezen regeringsleiders daar niet voor?
Hoewel de beurzen in de lift zitten, is stilaan duidelijker geworden hoezeer de Eurotop deze week faalde om zelfs maar een begin van herstel mogelijk te maken. Een voorbeeld: Berlusconi leverde bij de regeringsleiders een lijst van zijn vriendinnen in en beloofde dat hij z'n viagra voortaan zelf zou betalen. Dat werd door diverse hotshots op het Europees toneel "bemoedigend" en "een stap in de goede richting" genoemd. Het is ook de enige belofte, waar Berlusconi thuis de handen voor op elkaar kan krijgen. Italië weigert verder ieder beperking van de uitgaven, wat Berlusconi ook voorstelt, iedere bezuiniging kost hem de medewerking van de coalitiepartner Legal Nord en bij de oppositie heeft hij ook niets te zoeken. Berlusconni kan dus niets anders dan beloften doen, waarvan iedereen weet, dat hij ze niet en zelfs niet gedeeltelijk kan nakomen.

Italië bezuinigd niet, punt, uit. Dat is een gegeven.

We kunnen Griekenland dus verder wel vergeten, want dat is een rimpeling in het Europese stuwmeer dat dreigt leeg te stromen bij een op handen zijnde Italiaanse dijkdoorbraak. Wanneer Italië straks geconfronteerd wordt met een rentelast die het budget overstijgt zullen andere landen al de Italiaanse rekeningen moeten betalen en dan zal Italië nog steeds niet willen bezuinigen. Italië is niet te helpen en als Italië failliet gaat stort de hele Eurozone in.

Het overleg en het resultaat daarvan was dweilen met de kraan wijd open.

Daar hoeven we niet over te vergaderen.
Het past de regeringsleiders niet zichzelf op de borst te slaan over de vorderingen die ze hebben gemaakt bij het oplossen van de Griekse crisis. Er wordt gesproken over 50% vrijwillige kwijtschelding van de Griekse schuld door de banken, maar de onderhandelingen met de banken daarover moeten nog beginnen. Dat neemt dus tijd en in die tijd zal de schuld zijn verdubbeld zodat het duurder wordt dan 100% kwijtschelding nu meteen. Het IMF dacht vorige week nog dat 60%
kwijtschelding noodzakelijk was. Frankrijk denkt dat die 50% de Franse banken de kop zal kosten en dus hoopt Frankrijk dat dit teruggebracht kan worden tot 10%. Als dat het resultaat zal zijn helpt het niets en dan gaan de Franse banken sowieso over de kop, met de uitroep dat ze hun eer hebben gered door zichzelf tot het uiterste te verdedigen tegen de tomeloze agressie van de andere lidstaten onder leiding van de erfvijand Duitsland.

Het is geen politiek probleem.

Er moet gedaan worden wat noodzakelijk is en er is maar één weg. Die weg is de weg van begrotingsdiscipline. Met een maximum aan uitstaande kredieten kunnen we niet meer geld uitgeven dan we hebben. De prijs om meer geld te kunnen lenen zal hoger zijn dan de rekeningen die we moeten betalen. Griekenland heeft het er moeilijk mee, Spanje en Portugal ook, maar Italië heeft zelfs niet een begin van begrip en Frankrijk wil het er niet over hebben.
De door Nederland voorgestelde Financiële Autoriteit is van tafel geveegd en Rutte maakte zelfs geen gebaar van protest. Hij heeft het er niet meer over. Dat afspraken worden nagekomen is geen optie meer in Europa. Alle regeringsleiders achten het dus onvoorstelbaar dat zij zich aan begrotingsafspraken zullen houden, indien het op korte termijn electoraal beter uitkomt om dat even niet te doen. Frankrijk gaf in het verleden teveel uit aan de boeren en Duitsland had problemen met de inlijving van Oost Duitsland. Beide landen hielden zich toen niet aan de afspraken met betrekking tot de begrotingsdiscipline. Een zeer slecht voorbeeld dat nu keer op keer wordt aangehaald. Duitsland is echter die problemen riant te boven gekomen en Frankrijk doet het wel beter maar kwakkelt nog.

Maar een andere optie is er niet.

De weg naar een Eurozone versie 2.0 is veel langer dan eigenlijk nodig is.
De beste weg zou zijn dat we lid-landen zonder begrotingsdiscipline uit de Eurozone gooien, maar dat kan niet. Daar moet het wel heen, dus dan moeten we zelf uit de Eurozone versie 1.0 stappen en een Eurozone versie 2.0 oprichten, zonder lid-landen die geen begrotingsdiscipline kennen.
Daarin zal het disciplinair gezag over de begrotingen van de lidstaten worden uitgeoefend door de a-politieke Europese Financiële Autoriteit. Deze autoriteit zal zich niet bemoeien met de invulling van de begrotingen, want dat zijn politieke keuzes. Er zal alleen op gelet worden dat de balans binnen de afgesproken marges in orde is. Hoe die lid-staten dat doen, moeten ze zelf maar weten, maar als ze zich niet aan de afspraken houden is het einde verhaal.

Als landen liever failliet gaan dan hun onverantwoordelijk gedrag opgeven, moeten ze dat maar met hun eigen munt doen. Dat is het idee. Wangedrag straft dan zichzelf en sleept anderen niet meer mee naar de afgrond. Bij de invoering van de euro is er duidelijk gewaarschuwd dat het een vergissing is onvoorwaardelijk te vertrouwen op het goed gedrag van valutapartners. Daar is niet naar geluisterd en nu zijn de voorspellingen uitgekomen en gelooft nog niemand van de regeringsleiders dat het opnieuw fout zal gaan omdat onbeperkt vertrouwen in Berlusconi uiteraard volslagen krankzinnig is. Maar de Italiaanse ramp is niettemin onafwendbaar en zal onvergelijkelijk veel ernstiger zijn dan de Griekse crisis.

Op de foto hierboven zien we een gevecht in het Italiaanse parlement, dat uitbrak toen ter discussie gesteld werd of iemand op dertigjarige leeftijd met pensioen kan gaan. Indien je dat in Italië onwenselijk vindt kom je niet meer onbeschadigd thuis. Een inflatie die het hoogste pensioen zou terugbrengen tot een waarde van het huidige muntje van vijf eurocent, uit te betalen in tweehonderd kilo beduimeld bankpapier, is dan de oplossing. Voor het zover is moeten wij zorgen dat wij een andere en harde euro krijgen, die van Eurozone versie 2.0.

Als het hard en lang regent kan het zijn dat we dat allemaal heel onplezierig en lastig vinden, maar een democratische besluitvorming over hoe het weer zich moet gedragen is onzin, want daar bereik je niets mee. Een paraplu opzetten is zinvoller. Zo is democratische besluitvorming over de kredietcrisis ook niet zinvol. Er zal een harde euro moeten komen onder gegarandeerde begrotingsdiscipline die wordt afgedwongen door een Europese Financiële Autoriteit. Macro-economische wetmatigheid laat zich net zomin veranderen door democratische besluitvorming als het weer. Maar als duidelijk is dat een politieke oplossing niet voorhanden is, blijkt de enige echte oplossing van het probleem beslist niet moeilijk.

"Dag van de waarheid" voor de euro

Zoals verwacht kwam Berlusconi met lege handen naar het Eurotop overleg. Nou ja, met 17 lege briefjes trachtte hij zijn gezicht te redden wijzend op de bezuinigingen van afgelopen zomer alsof die ook werkelijk zouden zijn uitgevoerd, wat niet het geval is. Het dogma van Berlusconi is "als ik zeg, dat het okay is, dan is het okay en ik beloof plechtig, dat ik zal zeggen dat het okay is" en dat wil zeggen dat hij iedere bezuiniging zal doorvoeren waar het Italiaanse volk om smeekt, als het maar niet tegen zijn eigen zakelijke belangen ingaat. Als de andere Europese landen de Italiaanse rekening niet betalen zal de Italiaanse economie in elkaar storten. Het is voor iedereen duidelijk dat wij geen Italiaanse rekeningen gaan betalen, maar dat zal wel een economische ravage aanrichten in Europa. Het is dan wel zaak om van Italië af te komen. Italië uit de Eorozone zetten kan niet. Maar we kunnen zelf wel uit de Eurozone stappen en doorgaan met een Eurozone versie 2.0 zonder Italië en met een financiële autoriteit die zowel banken als staten beter in het gareel houdt. De Italiaanse verzekering dat ze absoluut niet van plan zijn iets van hun schulden af te betalen is uiteraard een totaal andere houding dan die van Spanje en Portugal. Zelfs Frankrijk lijkt zich te gaan schikken in het onvermijdelijke.

Zoals ik gisteren al schreef hebben we verder niets te verwachten van dit topoverleg en de datum dat men tot zaken denkt te komen is alweer verder weg geschoven naar de eerste week van november. Het is wellicht geen gek idee om tegen Berlusconi te zeggen dat er zijn aanwezigheid bij verdere beraadslagingen niet gewenst is. De irritante clown heeft al veel teveel spreektijd en aandacht gehad en als we Italië naar de verdommenis laten gaan is dat meteen een goede les voor andere partners.

De Europese pers beschouwt de extra eurotop die vandaag plaatsvindt in Brussel als cruciaal. Of het nu gaat om de redding van Griekenland of die van de eenheidsmunt, bezorgdheid domineert.

Het is vandaag “€-day voor Europa”, kopt De Morgen. Het Vlaamse dagblad vraagt zich af op zijn voorpagina of de Europese leiders erin zullen slagen de euro te redden. Politiek commentator Yves Desmet is daar niet van overtuigd. Hij verwacht dat op deze “wederom” beslissende dag voor de euro:

(...) de eurolanden – dixit voorzitter Herman Van Rompuy – een bazooka zullen bovenhalen om de financiële markten opnieuw in de pas te krijgen. (…)Voorlopig ziet het er naar uit dat alleen nog meer van de al geprobeerde recepten zullen gehanteerd worden: nog een beetje meer verlichting van de Griekse schuld, nog wat meer kapitaalverhoging bij de banken, nog wat meer miljarden voor het noodfonds. Dat hebben we al eens gezien, en tot hier toe heeft het op de markten niet de minste indruk gemaakt. (…) De bazooka lijkt daarom meer op een waterpistooltje.

Volgens La Vanguardia "hangt de toekomst van de euro af van een onzekere top" met ingewikkelde discussies:

De overeenkomst over de euro is net een baboesjka, waarin zich meerdere andere poppetjes bevinden. Als zij niet precies in elkaar passen, kan het volgende poppetje zijn voorgangers niet volledig omvatten. Overeenstemming over een verhoging van het bedrag in het noodfonds hangt nauw samen met de afschrijving van vijftig procent van de Griekse schuld, de herkapitalisatie van de banken en de toezeggingen van alle lidstaten om de economie nieuw leven in te blazen. Want zonder groei kan de crisis niet worden bezworen, alle bezuinigingen en reddingsoperaties ten spijt.

Volgens de commentator van het Catalaanse dagblad, moeten de zeventien eurolanden echter kiezen "tussen wat onrechtvaardig en wat ongeschikt is":

Als we, om de Duitsers te kalmeren, ervoor kiezen financiële instrumenten in te zetten zoals verzekerings- en schuldmechanismen, dan wordt er geschermd met middelen die nooit op tafel worden gelegd. Op deze manier kan de schuld van landen in moeilijkheden niet worden verdedigd en zal de omvang van de onbetaalbare schuld alleen maar toenemen. (...) Daarom maken de landen in de eurozone zich zorgen over de Duitse obsessie, te weten de angst voor inflatie, die verhindert dat de ECB bij de oplossing van de crisis wordt betrokken. Keynes zei ooit dat 'inflatie onrechtvaardig en deflatie ongeschikt is', maar dat 'het erop lijkt dat deflatie van beide de slechtste optie is, want in een verarmde wereld is groei van de werkloosheid erger dan renteniers teleurstellen'.

Het Griekse dagblad To Ethnos stelt dat "de eurozone in verwarring is vanwege het veto van Merkel". Dat de top juist nu plaatsvindt zorgt voor extra spanning:

De situatie in Brussel is explosief. Alles hangt af van de houding van Duitsland, nu Angela Merkel een muur heeft opgetrokken tussen haar en de andere Europeanen. Er zou moeten worden besloten de Griekse schuld met vijftig procent te verlagen. Het IMF pleit zelfs voor een afschrijving van zestig procent. Dit zal de banken grote schade berokkenen. Zijzelf beweren dat een percentage boven de veertig procent hun ondergang betekent. Concreet gezegd, de bondskanselier wil de banken laten betalen. Dit alles speelt zich af in een context waar de spanningen hoog oplopen, waar Italië een onverschillige houding tentoonspreidt en waar Griekenland aan de rand van de afgrond komt te staan als niet de nodige orde in deze warboel wordt geschapen.

In Duitsland wacht Handelsblatt de uitslag van de top niet af en kopt: "De dag van de gebroken beloften". Het economische dagblad betreurt dat de Europese leiders op het punt staan hun toezeggingen aan de kiezers, beleggers en banken te veronachtzamen:

De top is nog niet eens begonnen, maar de slotverklaring ligt al klaar. Voor de staatshoofden en regeringsleiders is er immers iets belangrijkers dan het veiligstellen van de gemeenschappelijke munt, namelijk het veiligstellen van hun reputatie. Daarom bejubelen de zeventien eurolanden nu al de prachtige resultaten die zij op het punt staan te boeken: 'Het vandaag gesloten akkoord betekent een belangrijke extra stap in de goede richting. De euro berust nog steeds op een solide fundament', valt te lezen in een concept-slotverklaring. In werkelijkheid is de basis van de euro ondermijnd door een handvol gebroken beloften. (...) De schuld wordt geherstructureerd en het noodfonds zal een bijzonder krachtige hefboomfunctie krijgen…

Tenslotte schrijft Le Figaro dat na deze top een nieuw Europa zal oprijzen onder leiding van Duitsland:

Als we moeten kiezen tussen het Duitsland van Merkel en het Italië van Berlusconi, dan is de keus snel gemaakt. Zij die menen dat Parijs aan de leiband van Berlijn loopt en daarop kritiek leveren, begrijpen niet hoe ernstig de crisis is. (...) In de nieuwe structuur die zich aftekent, is deze hoofdrol van Duitsland een gegeven. Dit moet ons aansporen hand in hand met Duitsland ambitieuze plannen te ontwikkelen om Europa weer op te bouwen.